Een stevige kennisbasis 

Wie ergert zich aan collega’s of leidinggevenden die het werk van jou als burgerschapsdocent onvoldoende serieus neemt? Wees gerust. Dit is binnenkort definitief voorbij. Geen collega’s die ‘het er even bij doen’ of ‘burgerschaps-onderwijs geven om het pensioen te halen’. Er worden daadwerkelijk eisen gesteld aan wie het mag geven. 

De veranderingen in het burgerschapsonderwijs gaan steeds sneller. In de nieuwe kwalificatie-eisen zijn vier nieuwe thema’s beschreven. Deze inhoudelijke thema’s vervangen de oude ‘dimensies’. Als alles meezit gaan de nieuwe eisen in vanaf augustus 2027. Begin dit schooljaar is de speciale ‘Handreiking’ geschreven waarbij de thema’s worden geconcretiseerd. Docenten kunnen hiermee direct aan de slag. Nu de vraag: wíe mag dat burgerschapsonderwijs in de toekomst geven? 

Het ministerie van Onderwijs heeft al eerder opdracht gegeven om criteria te formuleren waaraan docenten burgerschap in de toekomst moeten voldoen. Deze criteria moeten aansluiten bij wat van mbo-studenten wordt verwacht in lijn met de nieuwe kwalificatie-eisen. Dat betekent dat docenten niet alleen een pedagogisch-didactisch getuigschrift (PDG) moeten hebben. Zij moeten daarnaast een stevige kennisbasis ontwikkelen. Dat uit zich in een bijscholings-traject van 30 studiepunten, oftewel een half jaar studie. Op dit moment werken verschillende hogescholen dit opleidingstraject uit. 

Uit welke onderdelen bestaat dit traject? Naar alle waarschijnlijkheid worden docenten meegenomen in de basiskennis van politicologie en sociologie. Deze inzichten zijn cruciaal om boven de inhoud van de nieuwe thema’s te staan. Verder moeten docenten uiteraard een visie op burgerschapsonderwijs ontwikkelen om deze vervolgens te vertalen naar de context van de school waarop zij werken en de specifieke doelgroep waarmee zij werken. Het bijscholingstraject zal vermoedelijk ook bijdragen aan het pedagogisch-didactisch handelen van de docent om een open leerklimaat te ontwikkelen waarin studenten zich vrij voelen om met elkaar in gesprek te gaan over gevoelige maatschappelijke onderwerpen. 

Ongetwijfeld zullen er vrijstellingen worden verleend voor docenten die kunnen aantonen bovenstaande punten in voldoende mate onder de knie te hebben. Maar een docent voor de klas met (sociaal-wetenschappelijke) inzichten wordt eindelijk de standaard. Na vijftien jaar nemen we mbo-studenten serieus en zal de kwaliteit van burgerschapsonderwijs verbeteren. 

Koen Dogterom
Senior begeleider educatieve programma’s
ProDemos – Huis voor democratie en rechtsstaat

Koen is werkzaam als Senior begeleider educatieve programma's bij ProDemos. Daarnaast is hij werkzaam als lerarenopleider maatschappijleer aan de Hogeschool van Amsterdam en was hij lid van de vakvernieuwingscommissie maatschappijleer en burgerschap.