Nieuwe kerndoelen: Kans voor curriculumbewust handelen

De nieuwe kerndoelen zijn er, met een heldere boodschap aan scholen: wacht niet af tot ze wettelijk zijn vastgesteld, maar ga alvast aan de slag. SLO hoopt dat scholen de nieuwe kerndoelen gebruiken als een kans om bewuster naar het eigen curriculum te kijken en doordachte keuzes te maken. Bij SPO Utrecht hebben ze deze kans gegrepen. De nieuwe kerndoelen fungeren daarbij als richtinggevend kompas met ruimte voor eigen invulling.

De nieuwe kerndoelen zijn ontwikkeld samen met het onderwijsveld. Leraren, schoolleiders en andere onderwijsprofessionals waren vanaf het begin intensief betrokken. Ook de implementatie zal geen eenrichtingsverkeer zijn. “Scholen zijn aan zet, maar staan er niet alleen voor”, verzekert programmamanager Lucie Gooskens van SLO. “Vanuit SLO bieden we inspiratie, richting en ondersteuning. We delen leerlijnen, praktische voorbeelden en hulpmiddelen zoals teamgidsen. Daarnaast delen we onze kennis met onderwijspartners, zodat zij scholen direct kunnen ondersteunen met het nieuwe curriculum.”

Samenhangend en betekenisvol onderwijs

Lucie hoopt dat de nieuwe kerndoelen een impuls zijn om het gesprek over samenhangend en betekenisvol onderwijs binnen de school te voeren. Hierbij gaat het niet alleen om de basisvaardigheden taal, rekenen, digitale geletterdheid en burgerschap, maar ook om de andere leergebieden en de brede ontwikkeling van leerlingen. “De balans tussen brede vorming en aandacht voor de basisvaardigheden zie je terug in de nieuwe kerndoelen”, aldus Lucie.

Ongeveer zeventig procent van de onderwijstijd ligt vast in kerndoelen. De overige dertig procent is vrije ruimte voor scholen. Deze ruimte is essentieel om aan te sluiten bij de schooleigen context, benadrukt Lucie. “Het betekent keuzevrijheid voor schooleigen onderwerpen en thema’s. Scholen hebben verschillende leerlingpopulaties. Sommige scholen moeten daardoor bijvoorbeeld meer inzetten op taalonderwijs dan andere scholen.”

Van nieuwe kerndoelen naar schoolcurriculum

Voor leraren kunnen de nieuwe kerndoelen en de aanpassing van het schooleigen curriculum voelen als een grote klus. Florien Bakker, taal en nieuwkomersspecialist bij de Utrechtse scholenstichting SPO Utrecht, herkent dat gevoel. Toch ziet ze vooral kansen. “Als je het stap voor stap aanpakt, vallen er kwartjes. Je ziet hoe alles met elkaar samenhangt. Dat maakt deze herziening juist zo waardevol.” Haar advies: begin klein. “Kies één leergebied. Bij een van de scholen waar ik werkzaam ben heeft taal bijvoorbeeld de meeste urgentie, dus daar gaan wij mee aan de slag. Van daaruit bouw je verder. Daarbij is steun van de directie onmisbaar. Bovendien maken we dankbaar gebruik van de kennis en vaardigheden die we tijdens bovenschoolse netwerkbijeenkomsten opdoen en zetten we tools van SLO in.”

In welke mate schoolteams kennis hebben van de nieuwe kerndoelen, verschilt sterk. Dat ziet ook Brechtje Poldermans, beleidsmedewerker bij SPO Utrecht en leraar. “Tijd om je in de nieuwe kerndoelen te verdiepen is vaak het grootste knelpunt.” Toch pleit ze er, net als Lucie en Florien, voor om niet te wachten. “Verken de nieuwe kerndoelen alvast en kijk wat het betekent voor jouw schoolcurriculum.” 

Geen quick fix

Samenwerking blijkt voor de scholen binnen SPO Utrecht vruchtbaar. Zo hadden ze een gezamenlijke bijeenkomst over basisvaardigheden, en ook tijdens andere netwerkbijeenkomsten is er aandacht voor de nieuwe kerndoelen. “We brengen onze onderwijsprofessionals bij elkaar om kennis en ervaringen te delen”, legt Brechtje uit. “Scholen hoeven niet allemaal apart het wiel uit te vinden en kunnen veel aan elkaar hebben.” Florien beaamt het belang van samenwerking: “Het helpt enorm om te horen hoe andere scholen het aanpakken, zeker als zij al wat verder in het proces zijn.” Wat in alle gesprekken terugkomt: de implementatie van de nieuwe kerndoelen kost tijd. “Het is geen quick fix”, stelt Brechtje. “Maak een langetermijnplanning en werk stap voor stap”, adviseert ze. 

Florien dacht in het begin dat het schoolcurriculum op basis van de nieuwe kerndoelen grondig moest worden aangepast. Nu voorziet ze dat het uiteindelijk mee zal vallen. “Ook al dateren de oude kerndoelen van twintig jaar geleden, we zijn op de scholen natuurlijk niet stil blijven staan”, zegt ze lachend.

Zie de nieuwe kerndoelen als kans voor curriculumbewust handelen”, zegt Lucie tot besluit. Het is iets waar je de komende jaren als team aan kunt werken, met als resultaat het beste onderwijs voor jullie leerlingen.” 

De belangrijkste adviezen van Florien, Brechtje en Lucie op een rij:

Wil je een start maken met de nieuwe kerndoelen?