Bezig met laden...
Hoe professionaliseren onderwijsprofessionals eigenlijk? Wanneer doen jullie dat, wat vinden jullie belangrijk en hoeveel ruimte krijgen jullie ervoor? PrimaOnderwijs onderzocht dit in het voorjaar van 2025. Ruim twee derde van de 1.534 respondenten komt uit het primair onderwijs, ongeveer een derde uit het voortgezet onderwijs. Dit zijn de meest opvallende inzichten.
1. Jullie zijn bereid om te leren
De bereidheid om te leren is er: meer dan de helft van de onderwijsprofessionals die meededen aan het onderzoek was afgelopen jaar van plan om een training, cursus of opleiding te volgen. Slechts 10% zegt ‘nee’ en de rest wist het nog niet. Hoewel de meerderheid minstens een paar keer per jaar deelneemt aan professionaliseringsactiviteiten, valt op dat ongeveer 1 op de 5 leerkrachten en docenten dat hooguit één keer per jaar doet. De belangrijkste drijfveren om te professionaliseren zijn dat ze meer uitdaging in het werk zoeken én het werk beter willen kunnen uitvoeren. Jullie zien professionalisering als iets dat energie geeft, maar het moet direct toepasbaar zijn.
2. Budget of hoeveelheid uren vaak onbekend
Een van de meest opvallende uitkomsten van het onderzoek is dat 39%van de onderwijsprofessionals weet niet welk budget ze precies hebben voor professionalisering. In het po loopt dat zelfs op tot 45%. Ook over het aantal uren dat ze mogen besteden is veel onduidelijkheid: meer dan de helft weet dat niet (po: 60%, vo: 44%). Dit vraagt om duidelijker beleid en betere communicatie, want wie niet weet wat kan, benut de mogelijkheden vaak niet.
3. School bepaalt meestal de richting
Bij 44% beslist de schoolleiding of het bestuur over de besteding van het professionaliseringsbudget; bij 38% gebeurt dit in samenspraak. En hoe zit het met de tijdsinvestering? Bijna driekwart professionaliseert tijdens werktijd, maar een kwart doet dat voornamelijk in eigen tijd, een aanzienlijk aandeel.
4. Het liefst fysiek, kort en praktijkgericht
Onderwijsprofessionals zijn duidelijk in hun voorkeuren: de meerderheid (65%) kiest voor fysieke trainingen op school of op locatie, liefst in één dag (43%). Thema’s die het meest in trek zijn, zijn Didactiek & pedagogiek (16%) en Onderwijskwaliteit & schoolontwikkeling (14%). Ook Leerontwikkeling & zelfregulerend leren, Leiderschap & coaching en Persoonlijke ontwikkeling & werkgeluk zijn gewilde thema’s.
5. Professionaliseringskeuzes ontstaan vaak spontaan
42% zegt dat ze met professionalisering bezig zijn ‘wanneer er iets interessants voorbij komt’. Dat suggereert dat bij veel leerkrachten en docenten professionalisering minder vooraf gepland is, en vaker ontstaat vanuit inspiratie of een directe werkbehoefte. De meeste ruimte om te professionaliseren ligt in september–november, én in maart–april. Rond de zomer en december is het juist het minst haalbaar.
6. Hoe haalbaar vinden leerkrachten professionalisering?
Een ruime meerderheid (65%) geeft de haalbaarheid van individuele bijscholing een 6 of hoger; 35% zelfs een 8 of hoger. Er is dus een redelijke basis, maar knelpunten zitten vooral in tijd en organisatie. 
Wat zegt dit over professionalisering anno 2025? Onderwijsprofessionals willen zich graag ontwikkelen, vinden dat waardevol én belangrijk voor hun werkplezier. Maar onduidelijkheden, beperkte tijd en soms gebrek aan regie maken de uitvoering ervan niet altijd even gemakkelijk. Deze editie van PrimaOnderwijs belicht het thema professionalisering daarom van meerdere kanten. Wellicht helpt dit om geïnspireerd te raken en op school het gesprek aan te gaan.