Thematisch leesonderwijs: van krokodil tot kritisch denken

Een goedgevulde kenniswand, krokodillen in de klas en kinderen die nóg meer teksten willen: groep 6 van basisschool ‘t Valder is enthousiast over de pilot met het eerste kennisthema van het vernieuwde Nieuwsbegrip. Ontwikkelaar Astrid Kraal bezocht de school, observeerde in de klas en interviewde een aantal leerlingen. “De lessen zijn soms lang, maar zo leuk dat je het niet doorhebt.”

Samen op avontuur

Het thema-avontuur begint met een filmpje over twee mensen die een dierentuin willen beginnen. Het boek ‘Help, we hebben een dierentuin’ is ook onderdeel van de reis. Via vier speelse lessen per week bereiken de leerlingen de eindbestemming van het thema: een opdracht waarin zij een eigen ontwerp maken voor de dierentuin van de toekomst. “Onderweg hebben zij veel geleerd en hebben zij ook hun mening kunnen vormen”, vertelt Astrid. “Welke diersoorten zijn er? Hebben dieren bewustzijn? Hoe ziet de natuurlijke habitat eruit? Wat eet een krokodil? Wat kost een dier? Aan welke eisen moeten hokken voldoen? De kinderen hebben een debat gevoerd over de vraag: moeten dierentuinen afgeschaft worden? Dat vonden ze heel leuk en de leerkracht wil dat vaker gaan doen. Leerlingen leren zich verplaatsen in een ander en hoe ze een perspectief kunnen innemen.”

Kennis groeit

Een belangrijk onderdeel van het werken met een kennisthema is de kenniswand. Na iedere les groeit het thema. Kinderen kunnen hun eigen vragen opschrijven op de wand. Zijn ze beantwoord? Dan verplaatsen ze naar een andere plek. De kenniswand maakt voor de leerlingen zichtbaar wat ze aan het doen zijn en de leerkracht geeft het verband aan tussen de onderwerpen. 

‘De betrokkenheid is echt heel hoog’

Julia Scholten is de leerkracht van groep 6 van basisschool ‘t Valder in Landgraaf. Zij deed mee met de pilot en probeerde het eerste kennisthema uit met haar groep. “Het viel me meteen op dat de betrokkenheid bij elke les echt heel hoog is. Dat was bijzonder om te zien. De kinderen zijn ook anders gaan denken. Ze zijn kritischer. Gisteren gingen we bijvoorbeeld naar de dierentuin. Ik had ieder kind een schriftje gegeven, zodat ze aantekeningen konden maken voor de eindopdracht. Stuk voor stuk zag ik ze schrijven en overleggen. En ze gebruikten hun kennis: ‘Dit hok is niet goed, maar die wel’, hoorde ik om me heen. Dat was voor mij een cadeautje. Ik merk dat ze linken leggen, dat zij in hun hoofd connecties maken. Kennis van de wereld en woordenschat zijn zo belangrijk. Door deze manier van werken neemt dit toe. Er zaten pittige teksten bij, maar die kunnen ze gewoon aan.”

Wat ga je doen: flexibel kiezen

Julia heeft het thema voor de pilot tot in de puntjes gevolgd. “Elke week zijn er vier lessen. Ik was al gewend om eerst de teksten en de handleiding te lezen. Dat heb ik nu ook gedaan, zeker omdat er ook andere werkvormen inzitten, zoals een debat en een boomdiagram. Alles staat superduidelijk in de handleiding beschreven, zodat je stevig voor de klas staat als je het hebt doorgenomen. Dan kun ik in alle rust tussen de kinderen heen lopen en dan is er ruimte voor coaching. Als je met zo’n thema werkt, is het goed om flexibel naar je planning te kijken: wat overlapt met andere lessen? Wat kan ik ergens anders minder doen?”

Nieuwsgierig geworden? 

Ontdek de vernieuwingen op nieuwsbegrip.nl/next