Van gedeeld verleden naar gezamenlijke toekomst

“Onze gezamenlijke koloniale geschiedenis klinkt na in de strijd om gelijke rechten en kansen vandaag de dag.” Karlien Metz, directeur van het Verzetsmuseum, vertelt over de nieuwe afdeling in het museum: “De geschiedenis van de voor­malige Nederlandse koloniën is nog altijd onderbelicht, terwijl het onze huidige samenleving mede gevormd heeft.”

“De tentoonstelling laat zien wat er in de voormalige koloniën gebeurde tijdens de oorlog en hoe de Tweede Wereldoorlog het onafhankelijkheidsstreven stimuleerde. Verhalen van verzet tegen onderdrukking en ongelijkheid staan centraal. Dat geeft handvatten om na de denken over ongelijkheid in de Nederlandse samenleving nu.”

De Surinamer Anton De Kom streed vanuit Nederland voor het recht op zelfbeschikking van Nederland én van de koloniën. De latere Indonesische president Sukarno hoopte door samenwerking met Japan onafhankelijk te worden. Medardo de Marchena werd als voorvechter van gelijke rechten voor de Curaçaose bevolking door de Nederlandse koloniale machthebbers gevangengezet, Fons van Eick moest als jonge Indo-Europeaan zien te overleven tijdens de Japanse bezetting van Indonesië en de Indonesische Evy Poetiray was er na de Tweede Wereldoorlog van ­overtuigd dat nu Nederland een bezetting had ­meegemaakt, de Nederlanders Indonesië vrijheid zouden geven.

“De geschiedenis krijgt door persoonlijke verhalen een gezicht”, aldus Mirjam Eikelenboom, hoofd educatie, over het onderwijsprogramma Burgerschap en Dekolonisatie. “Scholieren lopen hier niet de deur uit met een hoofd vol namen en jaartallen. Ze worden aan het denken gezet over hun eigen omgeving, waarin de koloniale geschiedenis nog altijd zicht- en voelbaar is: in straatnamen, winkels, eten en natuurlijk in de klas, waar veel kinderen (voor)ouders hebben, afkomstig uit de voormalige koloniën. De koloniale geschiedenis is een gezámenlijke geschiedenis.” 

“Het koloniale systeem was gebaseerd op uitbuiting en ongelijkheid”, vult Karlien aan. “Dat werkt nog steeds door. De persoonlijke verhalen zetten de leerlingen aan tot nadenken over hun eigen positie.”  

Mirjam: “Ze zien hier dat mensen in het verleden hun leven in de waagschaal hebben gelegd voor een rechtvaardigere samenleving. Leerlingen krijgen impliciet en expliciet de vraag of zij dezelfde kansen en rechten hebben als anderen en staan stil bij wat zij doen om voor zichzelf én een ander op te komen. Ze realiseren zich dat ze in een vrij land leven, waar je zonder gevaar voor eigen leven kunt opkomen voor gelijkheid en rechtvaardigheid.” 

Meer info over het onderwijsprogramma voor het voorgezet onderwijs is te vinden op www.verzetsmuseum.org/nl/onderwijs. Het onderwijsprogramma duurt 75 minuten en kan voor 32 leerlingen gereserveerd worden. Aanpassingen op maat zijn altijd bespreekbaar.