Bezig met laden...
Wil je met je schoolteam bijdragen aan curriculumontwikkeling en de nieuwe kerndoelen implementeren? Dan is professionalisering van alle docenten in taalbewust vaklessen geven nodig. Maar hoe pak je dit aan? Jenneke Wilms van CPS ging hierover in gesprek met Mariëtte Wever, docent Engels en Frans, en taalcoördinator op het Stellingwerf College in Oosterwolde, een school voor vmbo, havo en vwo.
“Het eerste dat ik gedaan heb toen ik als taalcoördinator van mijn schoolleiding aan de slag mocht, is hulp zoeken. Ik heb een expertgroep taal samengesteld met enthousiaste collega’s uit verschillende vakken, want je wilt dat elke verandering breder gedragen wordt. Daarnaast heb ik structureel overleg met de verantwoordelijke uit de schoolleiding, want het is noodzakelijk dat het taalbeleid aansluit bij de visie en de ambities van de school: waar wil de school naartoe en hoe past het plan voor taal daarbij? Een derde punt gaat over de voorwaarden: welke ruimte, tijd en ondersteuning krijg je als taalcoördinator vanuit de schoolleiding.”
Bij de opleiding tot taalcoördinator van CPS merkte Mariëtte dat het Stellingwerf College deze voorwaarden goed faciliteert. Hoewel zij vanuit vorig werk bekend is met beleid maken, wilde zij zich graag professionaliseren op het gebied van taalbeleid en kwam zij bij CPS terecht. In de opleiding leer je hoe je een schoolspecifiek taalbeleidsplan ontwikkelt dat rekening houdt met het nieuwe curriculum en ook hoe je dit door professionalisering van de docenten in de klas kunt brengen, want in de les moet het uiteindelijk gebeuren.
Onderzoek doen
“Met de expertgroep taal hebben we op het Stellingwerf College als eerste onderzocht hoe docenten aankijken tegen de taalvaardigheid van de leerlingen, hun eigen taalvaardigheid en hoe zij met taal in hun lessen omgaan”, vertelt Mariëtte.
“Ook zijn de taaltoetsen geanalyseerd. Het is belangrijk te weten op welk taalniveau de leerlingen binnenkomen. Dan blijken er toch veel leerlingen te zijn die eigenlijk nog niet op het juiste en vereiste taalniveau zitten om optimaal te kunnen profiteren van ons onderwijs. In deze streek, Zuidoost-Friesland, is dat niet heel vreemd, want de laaggeletterdheid ligt met 13,4% boven het landelijk gemiddelde, dus dat vraagt extra aandacht en is ook voor ons team een uitdaging.”
Plannen maken
Uit dat eerste onderzoek bleek dat 88% van de docenten graag wil dat er afspraken gemaakt worden met betrekking tot taal en taalbeleid. Vanuit deze informatie is de expertgroep aan het werk gegaan en is gestart met het maken van een omschrijving van de taalvaardige leerling en de taalbewuste vakdocent. “Als je dit niet helder hebt, kun je er niet op sturen”, aldus Mariëtte.
“Uiteindelijk zijn we gekomen tot een actielijst met 21 punten. Een vrij ambitieuze lijst, maar ik vind het ook belangrijk dat je hoge verwachtingen van de docenten hebt. Als je alleen maar beren op je weg ziet, schiet het niet op. Misschien is niet alles haalbaar, maar het geeft wel aan waar we naartoe willen. Bovendien hoeft niet alles meteen te worden ingevoerd, het wordt een gefaseerd taalbeleidsplan voor vier jaren.”
Een rijke taal- en leesomgeving
Een van de speerpunten van het beleid is te komen tot een wekelijks leesuur voor alle klassen en niveaus. “Lezen is aantoonbaar een probaat middel als je taalvaardigheid wilt verbeteren. Als je zegt dat lezen erbij hoort, dan moet er echt ruimte voor gemaakt worden, zodat de leerling zich leert focussen en in een andere hersenflow komt. Dat lukt niet in verloren uurtjes.”
Het Stellingwerf College heeft het geluk dat de bibliotheek in de school is. In het kader van het project DBOS (de bibliotheek op school) is dit schooljaar gestart met een intensieve samenwerking met de bibliotheek. Brugklasleerlingen leren zelf boeken reserveren en brengen een fysiek bezoek aan de bibliotheek. Ook worden zwakkere lezers in deze samenwerking intensief geholpen. Collega Nederlands Jorien Bos coördineert dit proces samen met de leesconsulenten van de bibliotheek.
Voor het vergroten van de woordenschat gaat Mariëtte zich ook hard maken voor het schrift in de tas. In dit schrift noteren leerlingen bij alle vakken nieuwe woorden. Dit bevordert het woordbewustzijn.
Mariëtte heeft dit jaar een aantal bijeenkomsten met het docententeam. Daarin heeft zij aandacht voor taalbewust lesgeven en hoe docenten leerdoelen kunnen koppelen aan de taal van het vak. “Taalbeleid heeft alles te maken met schoolontwikkeling en de professionalisering van docenten. De training bij CPS leidt tot directe professionalisering, waarna elke deelnemer / taalcoördinator met kennis en vertrouwen een goed beleidsplan kan maken. In mijn presentaties aan het team wil ik vooral aantonen dat in de lessen al veel goeds gebeurt en dat meer taalbewust lesgeven voor alle docenten goed te doen is; dat je met bewuste, kleine interventies op het gebied van taal bij je vak al zoveel voor de leerling kunt betekenen. Als we dit schoolbreed aanpakken, gaat het werken, daarvan ben ik overtuigd.”
