Van zonnebril tot zonkracht: zo leeft zinbescherming in de klas

Wat gebeurt er als je zonbescherming niet uitlegt in abstracte termen, maar het samen beleeft in de klas? Twee leerkrachten gingen aan de slag met het ✔ZonSlim-programma van het Nationaal Huidfonds. Hun ervaringen laten zien hoe bewustwording ontstaat: via liedjes, gesprekken, vragen van kinderen en kleine veranderingen in gedrag.

Onderbouw: “Juf, moeten we nog smeren?”

Dianne van Drongelen-Boeije gebruikte het ✔ZonSlim-programma toen zij lesgaf aan groep 1/2. Inmiddels staat ze voor groep 3/4, maar haar ervaringen met de kleuters staan haar nog helder voor de geest. “Ik heb het lesmateriaal eerst doorgenomen en gekeken wat een handige volgorde was. We zijn begonnen met de praatplaat en hebben daar samen over gesproken, nog zonder dat ik veel uitleg gaf.”

De praatplaat vormde de basis voor gesprek. Daarna gaf Dianne dezelfde afbeelding mee als kleurplaat, samen met een brief voor ouders. “Dan weten kinderen wat ze kleuren en kunnen ze er thuis over vertellen.” Ook het werkblad, waarin kinderen schaduwen aan plaatjes koppelden, paste goed in de dagelijkse werkles. “Dat vonden ze leuk om te doen.”

De online lessen op het digibord maakten indruk, vooral het onderdeel over zonkracht. “Ze vonden dat heel interessant en vroegen ook steeds: welke zonkracht is het nu?” Moeilijker was soms de indeling bij ‘weren’ of ‘kleren’. “Een hoed kan eigenlijk allebei zijn. Daar moesten ze echt even over nadenken.”

Een vast onderdeel werd het liedje van Ernst en Bobbie. “Dat sloeg enorm aan. Ze vonden het grappig, maar het bleef ook hangen.” Buiten spelen werd automatisch een moment om het onderwerp terug te laten komen. “Voordat we naar buiten gingen, zochten we de zonkracht op in de weerapp. Dan bespraken we: moeten we insmeren of niet?”

Dianne merkte dat het gedrag van kinderen veranderde. “Ze begonnen uit zichzelf te zeggen: juf, we moeten nog smeren.” Sommige kinderen namen ineens een zonnebril of pet mee. Ook zonnebrandcrème verscheen in rugzakken, vooral bij kinderen met een gevoelige huid. “Dat ging eigenlijk vanzelf.”

Op het schoolplein wees Dianne bewust op schaduwplekken. “We hebben grote kastanjebomen, dus veel schaduw. Dan zeg je: ga daar spelen, of we doen de andere kant van de zandbak open.” Volgens haar werden zowel zijzelf als de kinderen zich bewuster van de zon. “Insmeren deden we al, maar niet zo bewust als na deze lessen.”

Het programma voelde niet als ‘iets extra’s’. “Het was goed te behappen. Niet dat je denkt: oh, moet ik dit ook nog doen.” Haar belangrijkste tip voor andere leerkrachten in de onderbouw: “Begin met de praatplaat en geef daarna de kleurplaat mee naar huis.”

Het lesprogramma bestaat uit online lesmateriaal en een pakket met voorlichtingsmaterialen. Er zijn vier online lessen voor de groepen 1/2, 3/4, 5/6 en 7/8 inclusief werkbladen beschikbaar. Daarnaast ga je samen met je leerlingen, afhankelijk van de groep waarin zij zitten, aan de slag met een praatplaat, quizzen of een bordspel. 

Leerkrachten die met het ✔ZonSlim-programma aan de slag willen, kunnen gratis starten via www.onderwijsinformatie.nl/zonslim.

Bovenbouw: “Waarom doen we dit eigenlijk?”

Patty Harmeling, leerkracht van groep 8 en bovenbouwcoördinator, gebruikte het ✔ZonSlim-programma op eigen initiatief. “Het kwam voorbij in mijn mailbox en triggerde me. We zaten toen nog in een tijdelijk oud schoolgebouw met grote ramen, een plat dak en veel hitte. De zon was echt een thema.”

Patty vroeg posters en materialen aan en gebruikte een basisles in haar groep. De posters hingen door de hele school, ook bij de BSO. “Het werd breed gedragen, al kwam het initiatief bij mij vandaan.”

Wat haar opviel, was dat ook zijzelf nieuwe inzichten kreeg. “Ik kwam erachter dat ik best veel dingen niet wist. Je hoort van alles over UV-bescherming, maar dit was echt een reminder.” Het programma zorgde er zelfs voor dat de school extra zonnebrand insloeg. “En het besef: volgend voorjaar moeten we nieuwe kopen, want de werking neemt af.”

In de klas gebruikte Patty het materiaal als opstap naar gesprek. “Die basisles over zonkracht en huidlagen lokt vragen uit. Hoe zit dat dan? En moeten we daar nu al op letten?” Voor groep 7/8 werkte juist de ‘waarom-vraag’ goed. “Ze willen weten waarom iets nuttig is. Als je dat uitlegt, zien ze dat ze er zelf wat aan hebben.”

De reacties waren soms verbaasd. “Eerst hoor je veel: ‘huh?’ Dat wist ik niet.” Daarna ontstonden gesprekken vanuit eigen ervaringen. Over verbranden op vakantie, opnieuw moeten smeren of een linnen blouse meenemen. “Zo praat je met elkaar.”

Gedragsverandering zag Patty vooral op momenten dat de zon echt fel was. “Dan vragen ze: juf, heb jij ook zonnebrand?” Of kinderen nemen zelf een pet of zonnebril mee. “Het zit niet bovenaan hun prioriteitenlijst, maar de bewustwording is er wel.”

Ook richting ouders werd gecommuniceerd, via flyers en later via collega’s. “Voor de voorjaarsvakantie is het bijvoorbeeld mooi om die smeerinstructie nog eens te delen.” Patty ziet zonbescherming als iets dat raakt aan opvoeding, maar benadrukt de rol van school. “Kinderen weten het vaak niet. Door die basis mee te geven, hebben ze daar later veel aan.” 

Steun het Huidfonds

Wij willen het lesmateriaal gratis blijven aanbieden. Kom in actie en steun het Huidfonds. Ga naar Huidfonds.nl voor inspirerende ideeën.