Veilig delen, slimmer werken

Digitalisering heeft het onderwijs veel gebracht, maar ook versnippering. Scholen werken dagelijks met een groeiend aantal systemen voor administratie, lesmateriaal, toetsen en begeleiding. Tegen die achtergrond ontstond Edu-V. Scholen en leveranciers maken binnen Edu-V afspraken die bijdragen aan veilige, gestandaardiseerde gegevensuitwisseling  tussen digitale systemen in het onderwijs.

Want eerlijk is eerlijk: digitale onderwijs- en leermiddelen sluiten niet altijd goed op elkaar aan. Gegevens moeten dubbel worden ingevoerd, koppelingen zijn kwetsbaar en vragen over privacy blijven terugkomen. Goede afspraken en samenwerking zijn dus bijzonder belangrijk.

Edu-V  is een initiatief van de PO-raad, VO-raad, MBO-Raad, MEVW, VDOD, VEDN en het ministerie van OCW en wordt mede mogelijk gemaakt door het Nationaal Groeifonds. Binnen Edu-V werken publieke en private partijen samen aan een digitaal ecosysteem voor gegevensuitwisseling waarin scholen en leve-ranciers eenvoudig, veilig en betrouwbaar data kunnen delen. Edu-V is sinds mei 2025 een officiële stichting. In de eerste periode is het afsprakenstelsel opgebouwd en hebben zich al veel leveranciers aangesloten. Scholen zijn nauw betrokken geweest door praktijkervaringen te delen  waarop de afspraken zijn gebaseerd. 

‘Steeds meer leveranciers sluiten zich aan bij Edu-V en doorlopen het kwalificatieproces’, vertelt Hedy van der Ende, directeur-bestuurder van Stichting Edu-V. ‘In het kwalificatieproces tonen leveranciers aan dat hun informatiebeveiliging en dat de gegevensuitwisseling met andere systemen gestandaardiseerd verloopt.’ Op dit moment zijn 43 leveranciers als deelnemer opgenomen in het keurmerkregister. Van deze groep hebben 19 leveranciers in totaal 23 keurmerken ontvangen op een product. In het toetredingsproces zijn nog 67 andere leveranciers bezig met kwalificeren.

‘Met elke uitreiking van Edu-V keurmerken zetten we een nieuwe stap. Ons doel blijft dat het keurmerk de vanzelfsprekende standaard wordt voor digitale oplossingen in het onderwijs’, stelt Van der Ende. ‘Achter elk keurmerk zit een belofte aan scholen: deze oplossing is veilig, voldoet aan afspraken en werkt goed samen met andere systemen. Hoe meer leveranciers zich kwalificeren, hoe groter de keuzevrijheid voor het onderwijs.’

Voor scholen betekent dat vooral minder gedoe achter de schermen. Producten met een Edu-V keurmerk voldoen aan belangrijke eisen voor privacy en informatiebeveiliging en gegevensuitwisseling gebeurt op een gestandaardiseerde manier. Dankzij Edu-V kunnen scholen hun digitale onderwijs goed regelen en houden ze de regie over de gegevens van hun leerlingen. Dat geeft rust, overzicht en meer tijd voor de kern van hun werk: goed onderwijs. 

Ook voor leveranciers levert het afsprakenstelsel voordelen op. Door te werken met één gezamenlijke standaard hoeven zij niet telkens aparte koppelingen te bouwen voor verschillende systemen. Dat versnelt innovatie en verlaagt de drempel voor nieuwe aanbieders. Volgens betrokken partijen zorgt het Edu-V keurmerk bovendien voor een gelijker speelveld, waarin kwaliteit en betrouwbaarheid zwaarder wegen dan de grootte van een aanbieder.

Dat merkt ook Berna Laumen van Stichting Quadraam, waar veertien middelbare scholen onder vallen in de regio Arnhem, de Liemers en Overbetuwe. Laumen is teamleider van het leermiddelenfonds. Zij ziet het Edu-V-keurmerk als een kans om orde te scheppen in een versnipperd landschap. ‘Het is belangrijk dat de data-uitwisseling efficiënter gaat. Want dat is in het onderwijs echt een probleem.’ Vanuit haar rol houdt zij zich bezig met het samenstellen van leermiddellijsten, het bestellen van leermiddelen en het verspreiden daarvan binnen de scholen van Quadraam. Juist daar merkt zij dagelijks hoe weinig uniformiteit er nu bestaat. ‘De data ten aanzien van leermiddelen worden niet op dezelfde manier door uitgevers weergegeven. De ene uitgever zet heel veel informatie in zijn titelveld, bijvoorbeeld over de editie. Dat is super relevant. Maar de ander doet het op een andere plek. Daardoor kun je leermiddelen lastig met elkaar vergelijken.’ 

Dat lijkt misschien een detail, maar in de praktijk heeft het grote gevolgen. Niet alleen titels worden verschillend aangeleverd, ook prijzen en bestelgegevens zijn lang niet altijd eenduidig opgebouwd. Daardoor kost iets eenvoudigs als vergelijken, inkopen of controleren veel meer tijd dan nodig is. ‘Bestellingen plaatsen, bijvoorbeeld. Ook daar wordt niet op dezelfde manier door de verschillende partijen gewerkt. 

Dat is bijzonder inefficiënt.’ Volgens Laumen is de druk op scholen bovendien groter geworden. Waar distributeurs vroeger veel regelwerk uit handen namen, kopen scholen tegenwoordig vaker rechtstreeks in bij uitgevers. Dat heeft te maken met veranderde inkoopstrategieën. ‘Het betekent dat scholen het werk moeten doen dat eerder de distributeurs deden. Daar zijn ze gewoon niet op ingericht. Dat is niet hun core business.’ 

Laumen zit zelf in de werkgroep ‘Verwerven en in gebruik nemen’ van Edu-V. Daarnaast werkt het schoolbestuur aan de doorontwikkeling van een eigen leermiddelenapplicatie. ‘Daar implementeren we meteen al de Edu-V-standaarden. Zodat die applicatie daar nu al aan voldoet.’ 

Ze vindt het belangrijk dat scholen zelf aan tafel zitten wanneer standaarden worden ontwikkeld. Leveranciers en ICT-specialisten beschikken over veel technische kennis, maar zij kennen niet altijd de dagelijkse praktijk binnen scholen. Die inbreng moet vanuit het onderwijs zelf komen, weet Laumen. Ze wil scholen daarom oproepen een bijdrage te leveren.

Want ook het tempo van de ontwikkeling mag omhoog, vindt Laumen. ‘De behoefte aan duidelijke standaarden is groot. Als we het hogere doel voor ogen houden, dan moeten we samenwerken en sneller stappen zetten. Daarom staan we vierkant achter dit keurmerk en hopelijk gaan meer scholen ons voorbeeld volgen.’ 

Ga voor meer informatie naar www.edu-v.org.